بره زایی

بره زایی

ساعات طلایی در زمان بره زایی
49 درصد تلفات بره ها در 48 ساعت نخست زندگی و 11 درصد نیز از روز دوم الی چهاردهم پس از تولد رخ می دهد. هفت نکته مهم وجود دارد که بهترین شروع را برای بره های تازه متولد شده می تواند رقم زند.
1-بره ها پس از تولد از مادر جدا شده و در پن های مخصوص بره ها نگهاری شوند. اگر بره ها از میش مادر جدا نمی شوند، مطمئن شوید بره ها توسط مادر بخوبی شناخته شوند.
2-بره ها را سریعاً خشک نماید.
3-بند ناف را در عرض 15 دقیقه پس از زایمان حتماً ضدعفونی نمایید.
4-مطمئن شوید که بره ها حتماً مقدار کافی و در اسرع وقت کلستروم با کیفیت بالا مصرف نموده اند.
5-مطمئن شوید پس از روز دوم به بعد بره ها مقدار شیر مناسب دریافت نمایند.
6-از ایجاد استرس اضافی بر بره ها و میش های زایمان کرده جلوگیری به عمل آورید.
7-از بهداشت مناسب محل زایمان و محل نگهداری بره ها مطمئن شوید.



تصویر(2) شش قدم اساسی در هنگام بره زایی که باید انجام شود.
تلفات بره ها در روزهای نخست پس از تولد


مطابق نمودار (1) بیشترین درصد تلفات بره ها در دو هفته نخست پس از تولد هیپوترمیا و درگیری با بیماریهای عفونی می باشد.
مطابق نمودار(1) بیشترین درصد تلفات در بره های متولد شده در روزهای نخست زندگی هیپوترمیا و بیماری های عفونی می باشد که جمعاً نصف درصد تلفات بره ها را شامل می شوند.
هیپوترمیا ( از دست رفتن حرارت بدن در بره ها)
چرا وقوع هیپوترمیا (از دست رفتن حرارت بدن) در بره های تازه متولد شده بالا میباشد؟
در بره های تازه متولد شده نسبت سطح به حجم بدن بسیار بالا می باشد، بنابراین بره ها به سرعت حرارت بدن خود را به علت سطح بالای بدنی از دست می دهند. در واقع بره ها سطح زیادی بدنی در برابر از دست دادن حرارت و یا مواجهه با سرما دارند. از طرف دیگر بره ها و بزغاله ها در هنگام تولد منبع انرژی محدودی داشته، متکی به ذخیره اندکی از بافت چربی قهوه ایی می باشند (که در واقع چاره موقت برای تامین انرژی بره و بزغاله در زمان تولد است). بره ها و بزغاله های تازه متولد شده جهت گرم نگه داشتن بدن خود (تولید حرارت) به انرژی زیادی احتیاج دارند، انرژی مورد نیاز بره به سرعت باید بوسیله مصرف خوراک تامین شود. اگر بره ها و بزغاله ها پس از تولد به سرعت با آغوز خوراکدهی نشوند در هنگام گرسنگی در تولید حرارت بدن بره اختلال بوجود میآید و هیپوترمیا ایجاد می شود، و همانگونه که گفته شد جهت حفظ حرارت بدن انرژی باید از طریق تغذیه مناسب تامین شود. اولین خطری که بره های تازه متولد شده با آن روبه رو هستند کاهش شدید درجه حرارت محیط از 39 الی 40 درجه سلسیوس (درجه حرارت مناسبی که در محیط رحم برای بره ها فراهم بوده) به درجه حرارت پایینتر محیط در زمان زایمان است. اگر درجه حرارت محیط مناسب نباشد، که اغلب در زمان بره زایی ها اینگونه است (به عنوان مثال وجود باد، باران و تگرگ) بنابراین هیپوترمیا بره بیشتر و شدیدتر خواهد بود. در چنین شرایطی بره های متولد شده در شرایط آبهوایی نامساعد به سرعت درجه حرارت بدن خود را از دست می دهند و اگر بره نتواند حرارت از دست رفته را به سرعت جبران نماید درگیر هیپوترمیا خواهد شد.



به چه دلیل بره ها تازه متولد شده به این اندازه نسبت به بیماری های عفونی آسیب پذیر هستند؟

در زمان جنینی از طریق بندجفت هیچگونه آنتی بادی از میش مادر به جنین قابل انتقال نیست. این بدان معنا می باشد که بره-های بدنیا آمده بدون هیچگونه حفاظتی در برابر عوامل پاتوژن به دنیا میآیند و برای مقابله با عوامل پاتوژن به ایمنی غیرفعال Passive Immunity حاصل از کلستروم احتیاج دارند.
بافت پوششی روده ها در بره های تازه متولد شده قابلیت نفوذ بالایی دارند. در نتیجه بسیاری از باکتریهای بلع شده و سموم آنها براحتی از بافت پوششی روده عبور کرده و وارد جریان خون را خواهند شد. حرکات کند روده ها (حرکات پریستالیک) در روزهای اول و دوم پس از تولد باعث می شود که زمان لازم برای باکتریهای بلع شده در روده جهت تکثیر و تولید سم بیشتر، فراهم شود. از طرفی بره ها نیز از لحاظ مقاومت بدنی نسبت به عوامل پاتوژن و سموم تولیدی آنها مقاومت کمی دارند.
کلستروم سوخت زندگی
کلستروم سوخت زندگی و کلید اصلی کاهش تلفات بره ها است که از هیپوترمیا و درگیری با بیماریها عفونی در در روزهای نخست تولد بره ها جلوگیری به عمل می آورد.
در کلستروم (آغوز) میزان چربی، پروتین آلبومین، کلسیم، منیزیوم، فسفر، آهن، ید، ویتامین های A, D, E, B12 و کولین نسبت به شیر بالاتر است. ولی میزان لاکتوز آغوز نسبت به شیر پایین تر است. کم بودن مقدار لاکتوز در آغوز، نقص کمبود آنزیم لاکتاز در بدو تولد را برطرف کرده و به جلوگیری از اسهال کمک می کند. ویتامین A آغوز به رشد سریع بافت ها کمک می کند و ویتامین E موجود در آغوز نیز به عنوان آنتی اکسیدان عمل کرده و از تحلیل عضلانی جلوگیری می کند. سلنیوم موجود در آغوز نیز از طرفی مکمل ویتامین E بوده و از طرف دیگر باعث بهبود فعالیت ایمنوگلوبولین ها می شود.
چرا کلستروم اینقدر مهم میباشد؟
همانگونه که در قبل نیز گفته شد در زمان تولد، بره ها آنتی بادیهای از طریق بند ناف و میش مادر دریافت نمی کنند. بنابراین بره-ها و بزغاله ها در برابر بیماریها جای هیچ مقاومتی نخواهد داشت، بره های متولد شده آنتی بادیها را فقط از طریق خوردن مقدار کافی و مناسب کلستروم می توانند تامین کنند. کلستروم با کیفیت نه تنها آنتی بادیهای مناسب دارد بلکه مقدار چربی و منیزیوم بالای آن نیز میتواند مواد دفعی داخل روده های بره و بزغاله تازه متولد شده (میکونوم) را خارج نماید. همچنین مقدار و قابلیت هضم و جذب مواد مغذی، ویتامین ها و مواد معدنی آن بسیار بالا خواهد بود.
آنتی بادیهای موجود در کلستروم حاوی مولکول های پروتینی بزرگ بنام ایمنوگلوبین ها می باشد.
به دو دلیل بره و بزغاله فقط در 24 ساعت اولیه پس از تولد توانایی جذب این ایمنوگلوبولینها را دارند:
1- سطح اسیدیته در معده چهارم(شیردان) هنوز آنقدر بالا نیست و آنتیبادیهای پروتینی شکسته نخواهند شد.
2- دیواره رودهها توانایی جذب این آنتیبادیها به صورت دستنخورده و از طریق فاگاسیتوز را فقط در عرض 24 ساعت دارند و پس از آن این توانایی کاهش شدیدی مییابد.
بنابراین بسیار مهم است که برهها به سرعت در اسرع وقت کلستروم با کیفیت بالا و در کمیت و مقدار مناسب مصرف نمایند. هر بره و بزغالهایی که در ساعات اولیه پس از تولد نتواند مقدار مناسب خوراک (کلستروم) مصرف نماید به سرعت ذخیره انرژی آن جهت گرم کردن بدن خود را از دست میدهد و اگر هیچگونه مداخلهایی صورت نگیرید به سرعت از بین میرود و این موضوع هیچ ربطی به محیطی که بره در آن متولد شده نیز نخواهد داشت. کلستروم منبع مناسبی از انرژی برای برههای تازه متولد شده میباشد و کمک میکند که درجه حرارت بدن را بخوبی حفظ نمایند. همچنین دارای آنتیبادیهایی میباشد که بره و بزغالههای تازه متولد شده را در برابر بسیاری از بیماریهای عفونی محافظت میکند.
بنابراین باز هم تکرار میشود که خوراکدهی مقدار مناسب کلستروم با کیفیت بالا بلافاصله پس از تولد باعث کاهش درصد تلفات ناشی از بیماریها و افت درجه حرارت بدن ( هیپوترمیا) میشود.
تغذیه میشهای مادر نیز جهت بهبود کیفیت کلستروم تولیدی نیز بسیار مهم میباشد که در فصل بعد توضیح داده خواهد شد.
سه قانون در رابطه با خوراکدهی کلستروم به برهها را همیشه باید به یاد داشته باشید:
سه قانون در رابطه با کلستروم نباید فراموش شود. سرعت Quickly
کیفیت Quality
مقدار Quantity



1- سرعت
کلستروم هر چه سریعتر پس از زایمان باید به برهها خوراکدهی شود، بسیار ضروریست در ساعات اولیه پس از زایمان خوراکدهی کلستروم صورت گیرد، این زمان رودهها نسبت به مولکولهای بزرگ آنتیبادی بسیار نفوذپذیر هستند و بدینصورت مولکولهای بزرگ آنتیبادی براحتی وارد جریان خون میشوند.



2- مقدار
همواره اطمینان حاصل کنید جهت پیشگیری از هیپوترمیا و درگیری با بیماریها مقدار کافی کلستروم با کیفیت مناسب دریافت نمایند. جدول زیر نشاندهنده رابطه بین مقدار مصرف کلستروم و جذب آن با درصد تلفات برهها خواهد بود.
به ازاء هر کیلوگرم وزن بدن باید 50 میلیلیتر کلستروم خوراکدهی شود. بطور متوسط 210 میلیلیتر/ کیلوگرم وزن بدن در 24 ساعت اولیه
مصرف روزانه برای برههای با وزنهای متفاوت عبارتند از:
630 میلیلیتر = بره به وزن 3 کیلوگرم
840 میلیلیتر = بره به وزن 4 کیلوگرم
1050 میلیلیتر = بره به وزن 5 کیلوگرم
برای برههایی که در محیط خارج و در فضای غیر مسقف پرورش میآبند مقدار مصرف کلستروم را تا 15 الی 20 درصد افزایش دهید.


نمودار (2) رابطه میان مقدار مصرف آغوز و درصد مرگ و میر در برهها و بزغالههای تازه متولد شده.

3-کیفیت کلستروم:
کیفیت کلستروم به مقدار ایمنوگلوبولینهای نوع G که برای بره و بزغاله تامین میکند، ارزیابی میشود. هر میلیلیتر کلستروم باید بیش از 58 میلیگرم در لیتر IgG در خود داشته باشد مطابق شکل () بوسیله دستگاه کلسترومتر (Refractometer) میتوان کیفیت کلستروم میشها را براحتی مورد ارزیابی قرار داد.



شکل (3) نحوه استفاده از کلسترومتر
مصرف کلستروم
تقریباً چهارده روز قبل از زایمان غلظت پروتینها در پستان و شیر میش افزایش میآبد به نحوی که شیر سفت میشود. این همان چیزی است که به آن کلستروم میگوییم. پروتینهای درشت مولکول در شیر حاوی آنتیبادیهای نوع G میباشند که بره را در برابر بسیاری از بیماریها مقاوم میکند. کلستروم از نظر منبع انرژی بخصوص چربی بسیار بالا میباشد. این چربی برههای تازه به دنیا آمده را قادر میسازد که درجه حرارت بدنشان را حفظ کرده و در برابر هیپوترمیا مقاومت نمایند. در بسیاری از مواقع میشها توانایی تولید مقدار کافی کلستروم برای برههای خود را نداشته و باید از کلستروم ذخیرهایی استفاده نماییم.
جایگزین شوندههای کلستروم عبارتند از
کلستروم از میشهای دیگر
کلستروم فریز شده .... در هنگام یخزدایی کلستروم باید متوجه بود که درجه حرارت از 50 درجه سلسیوس تجاوز نکند تا ایمنوگلوبولینها از بین بروند و از طرف دیگر نباید از ماکروویو جهت یخزدایی استفاده نمود.
استفاده از کلسترومهای مصنوعی
کلستروم باید هرچه زودتر به برهها خوراکدهی شود، در واقع در شش ساعت ابتدایی باید حتما مقدار کافی کلستروم به بره خوراکدهی شود.
کلستروم میش در برابر دیگر کلسترومهای مصنوعی:
پژوهشها نشان داده، برههایی که از کلستروم طبیعی مادر و کلستروم مصنوعی استفاده نمودهاند دقیقاً پتانسیل رشد و عملکرد مشابه را نشان میدهند. در پژوهشها مشخص گردید، برههای مازادی که از کلستروم مصنوعی حاصل از پروتین تغلیظ شده اب پنیر استفاده کردهاند دقیقاً در 24 ساعت و 48 ساعت اول، همان پتانسیل رشدی که برههای تغذیه شده با کلستروم مادر بست آورند.
در این پژوهش دو گروه بره تازه متولد شده به تعداد 30 راس در هر گروه، در ساعات اولیه به هر بره 50 میلیلیتر به ازاء هر کیلوگرم وزن بدن کلستروم مادری و کلستروم مصنوعی خوراکدهی شد. پس از 24 ساعت از شیر خشک جایگزین در هر دو گروه استفاده گردید و در نهایت در هفته ششم از شیرگیری صورت گرفت.
هر دو گروه برهها از لحاظ وزن کسب شده و درصد تلفات، در زمان از شیرگیری تقریباً یکسان بودند.



کلستروم طبیعیکلستروم مصنوعی
وزن تولید (kg)4/84/7
سرعت رشد قبل از شیر گیری (g/day)385385
وزن از شیرگیری21/921/5


جدول (3) مقایسه مصرف کلستروم طبیعی و کلستروم مصنوعی در یک آزمایش فارمی
چگونه میتوان در سنین نخست زندگی برهها تلفات آنها را کاهش داد
1-خوراندن سریع مقدار کافی کلستروم با کیفیت بالا بسیار در پیشگیری از درگیری بره و بزغاله با بیماریهای عفونی و هیپوترمیا بسیار مهم میباشد.



2-جهت پیشگیری از انتقال بیماریهای عفونی و همچنین پیشگیری از هیپوترمیا برهها را بلافاصله پس از تولد از میش مادر جدا کرده و در پنهای مخصوص برهها نگهداری میکنند. قابل ذکر است در پنهای نگهداری برهها به ازاء 10 الی 12 کیلوگرم وزن زنده باید 5/0 الی 6/0 مترمربع و به ازاء هر 14 الی 20 کیلوگرم وزن زنده باید 8/0 الی 9/0 مترمربع پن برای برهها باید در نظر گرفته شود. نکته قابل ذکر در اینمورد آنست که در هر پن نباید بیش از 15 راس بره در یک پن قرار گیرد. در پنهای برهها با توجه به شرایط آبهوایی و درجه حرارت محیط باید از مادر مصنوعی باید استفاده شود که نقش بسیار مهمی در پیشگیری از هیپوترمیا خواهد داشت. در پنهای نگهداری برهها باید همواره دقت شود مادرهای مصنوعی در وسط پن نصب شوند که حرارتشان در یک محدود وسیع در فضای پن پخش شود. در کف پنهای برهها باید ابتداء آهک پخش شود و پس از آن کاه تمیز و خشک روز آن ریخته شود.



شکل (4) در پنهای نگهداری برهها نباید به ازاء هر 10 الی 20 کیلوگرم وزن زنده بره 5/0 الی 6/0 مترمربع باید فضای بستر در نظر گرفته شود. مادر مصنوعی باید در وسط پن آویزان شود که به کل فضای پن حرارت پخش نماید.



شکل (5) در پنهای نگهداری برهها نباید بیش از 20 بره در هر پن نگهداری شود. برهها را بر اساس وزن پنبندی شوند.



شکل (6) در پنهای نگهداری برهها نباید به ازاء هر 10 الی 20 کیلوگرم وزن زنده بره 5/0 الی 6/0 مترمربع باید فضای بستر در نظر گرفته شود.



شکل (7) محل استقرار مادر مصنوعی باید در مکان باشد، در گوشه دیوار برهها وبزغاله روی هم رفته و امکان خفگی وجود دارد.

محیط کاری